Historia powstania Związku Strzeleckiego "Strzelec" w Polsce
     Początek XIX wieku przyniósł poważne zmiany   w sytuacji międzynarodowej. Państwa zaborcze występujące na ogół solidarnie w XIX wieku znalazły się w dwóch przeciwstawnych obozach polityczno-militarnych. Niemcy, Austro-Węgry i Włochy weszły w skład Trójprzymierza a Francja, Rosja i Wielka Brytania tworzą Trójporozumienie. 
     Taki podział zdecydował, że ziemie polskie musiały stać się głównym terenem działań wojennych na ewentualnym froncie wschodnim. W tej sytuacji i postawa ludności polskiej miała duże znaczenie dla obu przeciwstawnych stron. Obie strony zabiegały o poparcie Polaków. Orientacja proaustryjacka, zwana również niepodległościową, z Józefem Piłsudskim  na czele, zakładała, że walcząc zbrojnie u boku Austro-Węgier przeciwko Rosji będzie można wybić się na niepodległość. Jej zwolennicy byli przekonani, że zwycięstwo państw centralnych spowodowałoby przebudowę monarchii Austro-Węgierskiej w państwo trialistyczne, obejmujące również Polskę (łącznie z terenami Królestwa Polskiego). Niektórzy z polityków zakładali nawet możliwość odzyskania pełnej niepodległości w trudnej do określenia przyszłości. Trudna sytuacja na Bałkanach skonsolidowała wokół programu proaustryjackiego część polskich partii i stronnictw na terenie Galicji. W 1908r., w atmosferze kryzysu międzynarodowego wywołanego aneksją Bośni i Hercegowiny, Kazimierz Sosnkowski założył na jego polecenie Związek Walki Czynnej (ZWC). Była to organizacja o charakterze spiskowym, skupiająca młodzierz niepodległościową, niekoniecznie socjalistyczną. Z chwilą wybuchu powstania, łączonego z wojną austryjacko-rosyjską, ZWC miał się podporządkować Organizacji Bojowej PPS - Frakcji. Jako cel polityczny stawiał sobie Związek powołanie do życia niepodległej polskiej republiki demokratycznej, która przeprowadzi - ogólnikowo sprecyzowane - reformy społeczne. W 1910r. przywódcy PPS - Frakcji przy poparciu czołowych polityków PPSD założyli na bazie ZWC legalne organizacje o charakterze paramilitarnym w oparciu o statuty działających w innych krajach monarchii organizacjii strzeleckich. W Krakowie powstał "Strzelec" pod komendą J. Piłsudskiego (szef sztabu K.Sosnkowski). W tym samym czasie powstaje we Lwowie "Związek Strzelecki" kierowany przez Władysława Sikorskiego. Pod tym impulsem powstają dalsze ugrupowania Drużyny Bartoszowe, Drużyny Podhalańskie, towarzystwa gimnastyczne Sokół i Skaut. Działalność tych organizacji popierał austryjacji wywiad wojskowy za pośrednictwem swych placówek przy korpusach stacjonujących w Krakowie, Przemyślu i Lwowie. W obliczu narastającego zagrożenia wojennego również Namiestnictwo Lwowskie ustosunkowało się w zasadzie przychylnie do organizacji strzeleckich. 
     W 1912r. utworzono Komisję Tymczasową Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (od 1913r. bez przymiotnika Tymczasowa), w składzie: PPS, PPSD oraz Narodowy Związek Robotniczy i Narodowy Związek Chłopski. Komisja miała, według planów, w razie wybuchu wojny przekształcić się w rząd.
Komendzie Głównej Związku Strzeleckiego podlegały Komendy Okręgowe w Krakowie (Galicja Zachodnia), Rzeszowie (Galicja Środkowa) i Lwowie (Galicja Wschodnia) oraz Komenda Królestwa Polskiego i Komenda Zagraniczna. Organizacjie strzeleckie powstałe w zaborze pruskim i Królestwie pozostawały w konspiracji.
     W Galicji Związek Strzelecki organizował szkoły podoficerskie i oficerskie, mógł korzystać ze strzelnic wojskowych, odbywać ćwiczenia oraz kupować broń i amunicję. Jego członkami byli przedstawiciele wszystkich warstw społecznych, kierunków i partii politycznych (za wyjątkiem SDKPiL). W maju 1913r. zlikwidowano Komendę Główną, a jej funkcję przejął Wydział Wojskowy Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której komendantem wojskowym został Józef Piłsudski, a Sekretarzem Witold Jodko-Nazarkiewicz. Powołano do życia ogólnokrajowy fundusz Powszechny Fundusz Wojskowy.
Organizacje strzeleckie wiosną 1914r. liczyły około 6500 członków z tego 5000 na terenie Galicji, około 1100 w Królestwie i blisko 400 w zachodnio-europejskich ośrodkach uniwersyteckich.
     W chwili wybuchu I wojny światowej Związek Strzelecki liczył około 8000 członków zrzeszonych w 200 kołach strzeleckich. Stanowili oni w przyszłości podstawę Legionów Polskich, walczących u boku Cesarstwa Austro-Węgierskiego i przyszłej, konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej.
     W okresie międzywojennym Związek Strzelecki funkcjonował jako organizacja społeczno-wychowawcza młodzieży. Nawiązywano do tradycji z lat 1910-1914. Zrzeszał młodzież przedpoborową, głównie wiejską i rzemieślniczą. Zajmował się działalnością w zakresie wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Podlegał Ministerstwu Spraw Wojskowych i był członkiem Polskich Związków Sportowych.
Umundurowanie i wyposażenie
     Dyskusje na temat umundurowania strzeleckiego trwały długo. Trzeba było przełamać opór wielu członków Związku, szczególnie działaczy Organizacji Bojowej PPS, którzy sprawie mundurów i oddawania honorów byli dość niechętni.
    Krakowski Strzelec wprowadził w 1912r. jednolitą szarą maciejówkę jako nakrycie głowy dla wszystkich członków związku. W kwietniu 1913r. ustalono wzór munduru strzeleckiego początkowo barwy szarej, następnie szaro-niebieskiej o kroju wzorowanym na polowym mundurze angielskim. Jako nakrycie głowy przyjęto czapkę maciejówkę, wziętą z tradycji życia codziennego. Bluza strzelecka bez naramienników, zapinana była na kryte guziki rogowe, miała cztery kieszenie i kołnierz stojąco-wykładany. Spodnie, zwężone od kolan w dół, noszono z owijaczami lub sztylpami. Trzewiki lub buty długie oraz płaszcz z naramiennikami i zapięciem na dwa rzędy guzików dopełniały całe umundurowanie.
   Mundur strzelecki miał być tani. Koszt jego obliczono na około 40 koron, tak, aby był osiągalny dla większości członków Związku, którzy obowiązani byli sprawić sobie ubiór na własny koszt. Nieliczne były kompanie umundurowane jednolicie. Najczęściej pierwszą oznaką przynależności do organizacji była czapka przy ubiorze cywilnym lub sportowym.
    Oporządzenie było również skromne. Sładało się ze skórzanego pasa, ładownic austryjackich i plecaka lub austryjackiego tornistra wojskowego. Częściowo na wyposażeniu były chlebaki i łopatki.
Początkowo jedyną odznaką oficerów był czerwony sznur gwizdka, zaczepiony o guzik kurtki i guzik górnej kieszeni. Podoficerowie nosili sznurki zielone, strzelcy szare. W latach 1913-1914 wprowadzono odznaki funkcyjne w formie patek przypinanych na kolłnierzu w czasie zbiórek, wykładów i ćwiczeń: dowódca okręgu złota, dowódca kompanii czerwona, dowódca plutonu niebieska, dowódca sekcji biała. Oficerowie, którzy uzyskali stopień oficerski w związku wolno było nosić odznakę projektu Włodzimierza Tetmajera tzw. parasol. 
    W kwietniu 1913r. na polecenie Komendanta Głównego Związków Strzeleckich przystąpiono do opracowania wzorów orła na czapkę i odznaki oficerskiej. Autorem projektu orła wzorowanego na orle wojskowym Królestwa Polskiego był Czesław Jarnuszkiewicz, który prowadził wtedy dla Związku wykłady na temat umundurowania i organizacji armii rosyjskiej.  Jego rodzina przechowywała oryginalną matrycę, z której produkowano orły w okresie Królestwa Polskiego. Pierwotną wersję projektu stanowił orzeł w koronie siedzący na tarczy amazonek z napisem Strzelec. Odmianą projektu był ten sam orzeł umieszczony na okrągłej, białej kokardzie o amarantowym brzegu. Ostatecznie został wybrany pierwszy wariant. Orzeł został zmniejszony do wysokości ok. 40mm, zaopatrzony w tarczkę z inicjałem S (Strzelec) i pozbawiony korony. Na ten temat mamy różne interpretacje tego zdarzenia. Autor projektu pisał w 1936r., że udał się z ówczesnym Komendantem okręgu do grawera krakowskiego Czaplickiego i tam została mu odcięta korona. Inne wyjaśnienie pochodzi również z ust autora projektu, tyle że z roku 1917. Mianowicie projekt orła wykonany był z wosku. Po drodze, podczas transoprtowania ukruszyła się korona, gdy projekt wręczano Piłsudskiemu, z obawy przed połajanką, nie zwrócono mu na ten fakt uwagi. Komendant nie wnikając w szczegóły, projekt zatwierdził. Ciężko dziś uwierzyć w taką wersję.
    Najbardziej prawdopodobnym było to, że orzełek w takiej formie nawiązywał do XIX wiecznego nurtu rewolucyjno-demokratycznego, którego symbole w postaci orłów pozbawione były korony.
    Orzeł bez korony w połączeniu z obowiązującą w Strzelcu formą zwracania się przez obywatelu, przyjęcie popularnego nakrycia głowy w formie maciejówki i jednego ubioru dla wszystkich, bez względu na pełnione funkcje, mogły świadczyć o Strzelcu jako organizacji o zabarwieniu demokratycznym i dość żywych wpływach PPS.
    W przededniu wybuchu wojny Związek Strzelecki posiadał następującą liczbę i rodzaje broni:
- 208 sztuk karabinów Mannlicher różnych wzorów,
- 511 sztuk karabinów Werndll różnych wzorów,
- 101 sztuk innej broni
  W okresie międzywojennym używano różnych wzorów umundurowania typu wojskowego, ale z guzikami z orłem strzeleckim. Taki sam orzeł na czerwonej, trójkątnej tarczy naszywany był na lewym rękawie munduru jako znak organizacyjny. Na oznaczeniach stopni wężyki były czerwone, zaś dystynkcje i emblematy srebrne. Nakrycie głowy stanowiła okrągła czapka z orłem w koronie lub bez, ale zawsze z literą S na wewnętrznej tarczce pelty tarczy amazonek.
Stopnie:
Strzelec, starszy strzelec, sekcyjny, drużynowy, sierżant, starszy sierżant, podchorąży, kompanijny, starszy kompanijny, powiatowy, podokręgowy, okręgowy, inspektor, komendant główny. Do wszystkich stopni dodawano skrót: Zw.Strz. Stopnio noszono na patkach, zaś na naramiennikach umieszczano numery oddziałów (cyfry arabskie), komend okręgowych (cyfry rzymskie), orła strzeleckiego dla członków KG i orła w wieńcu dla komendanta. 
   Przynależność organizacyjną poświadczano w legitymacji. Zawierała ona poświadczenia: zgody na noszenie munduru, awansów, odbytych szkoleń i obozów, nadanych odznaczeń i odznak.
   W szkoleniu używano różnych typów wyposażenia i uzbrojenia. W szkoleniu ogniowym stosowano broń wycofaną z wojska; francuskie karabiny Chassepot wzór 1866, Gras wz. 1874 czy niemieckie Mauser wz. 1871, a także wielu innych. Do strzeleń sportowych używano knks na bazie kbk Mauser wz. 1898, kbks wz. 1930 AW, wzór 1930 AN (cena 135zł), wzór 1930AL (wersja luksusowa, cena 165zł), wzór 1931 wszystkie typy jednostrzałowe.
Okres międzywojenny - zakres działalności Z.S. "STRZELEC"
     W 1919r. za aprobatą Marszałka J.Piłsudskiego zostaje powołana do życia, przez dawnych działaczy niepodległościowych państwowa organizacja dziedzicząca historyczną nazwę Związek Strzelecki. Po latach zamętu związanego z walkami o granice w odrodzonej Polsce Z.S. "Strzelec" został zarejestrowany decyzją Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 26.02.1922r.
(Nr BS 1736/22). Działał na terenie całego kraju jako silna, paramilitarna organizacja młodzieżowa.
     Na czele Związku Strzeleckiego stał Zarząd Główny, wybierany przez Walny Zjazd Delegatów. W skład Zarządu Głównego wchodził z urzędu Komendant Główny ZS mianowany przez Ministra Spraw Wojskowych. Komendant Główny był jednocześnie pomocnikiem dyrektora Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Na stanowiska komendantów okręgów byli przydzielani oficerowi służby czynnej, którzy pełnili jednocześnie funkcję inspektorów WF i PW na terenie okręgów korpusów. Dawało to ścisłe połączenie ZS Strzelec z aparatem państwowym. Na kierownicze stanowiska oddelegowano 32 oficerów ze służby czynnej przydzielonych przez ministra spraw wojskowych. Na niższych szczeblach organizacji strzeleckich takich jak Komendy Powiatów, Oddziałów oraz instruktorzy pełnili funkcje oficerowie i podoficerowie rezerwy.
     Wtedy prawdopodobnie powstaje idea powszechnego przysposobienia wojskowego obywateli dla obrony kraju. Jednocześnie związek podjął wśród szerokich mas społeczeństwa pracę wychowawczo obywatelską.

     Praca ta podzielona była na cztery działy:
    - wychowanie obywatelskie
    - przysposobienie wojskowe
    - wychowanie fizyczne
    - przysposobienie zawodowe rolnicze

  Celem prowadzenia zajęć z wychowania obronnego była chęć rozbudzenia kultu dla wielkiej tradycji z historii narodu i Państwa. Zmierzało ono do wykształcenia typu obywatela Polaka, z pro państwowymi ideami, bezinteresownego w pracy dla ogółu i zdolnego do podjęcia ciężaru odpowiedzialności za losy państwa i narodu. Dobitnie świadczy o tym zapis w Regulaminie Wewnętrznym Z.S. Strzelec z 1920r.:
   "Wzniesienie się narodu do pracy w imię ogólnych ludzkich zadań możliwe jest jedynie na drodze kształcenia zalet ducha w ludzkich zespołach narodowych.
    Zrodzenie się żywego ducha obywatelskiego, zdolnego do przejawów w zwykłej codziennej pracy fachowej, zdolnego do ofiarności na rzecz dobra narodowego, możliwe jest na drodze samej pracy obywatelskiej, na drodze stworzenia jej tradycji w życiu każdego obywatela. Żaden czyn spełniony z myślą ogólnego dobra nie ginie, staje się jego dorobkiem".
   W pracach wychowawczych i w zdobywaniu postawy obywatelskiej pomagały biblioteki i świetlice, których było ponad 8 tys. Należy także wymienić, że strzelcy posiadali 493 zespoły teatralne, 350 chórów, 300 orkiestr.
   Przysposobienie Wojskowe miało za cel zwiększenie stałej gotowości społeczeństwa do obrony kraju. Związek Strzelecki prowadził akcję przysposobienia wojskowego ściśle w ramach przewidywanych przez rozporządzenie Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Program przewidywał dwuletni okres wyszkoleniowy z tym, że po każdym roku odbywał się egzamin decydujący o przyznaniu go, a następnie II-go stopnia przysposobienia wojskowego. Zakres szkolenia z przysposobienia wojskowego obejmował musztrę, strzelanie, teoretyczną wiedzę wojskową, ćwiczenia w terenie, udzielanie pierwszej pomocy na polu walki, łączność itd. Uzyskanie I-go stopnia uprawniało do szeregu przywilejów w czasie odbywania służby wojskowej, a posiadanie II-go stopnia skracało służbę wojskową o kilka miesięcy.
    W 1924r. Związek Strzelecki zorganizował pierwsze Narodowe Zawody Strzeleckie. Przez następne lata dzięki propagowaniu przez Z.S. sportu strzeleckiego powiększa się liczba uczestników zawodów strzeleckich. W 1930r. Z.S. otrzymuje od władz państwowych wyłączność na kierowanie sportem strzeleckim w kraju. W tym samym roku zostaje wprowadzona Odznak Strzelecka mająca charakter ogólnopaństwowy. Odznaka miała cztery klasy:
    - klasa pierwsza
    - klasa druga
    - klasa trzecia
    W 1933r. 200 osób posiadało odznakę wyborową, 2116 klasę pierwszą, 17202 klasę drugą, a trzecią 91912. W samym 1932r. przeprowadzono mieomal 4 tys. różnego rodzaju zawodów strzeleckich, przy ponad 65 tys. biorących udział w zawodach.
      Na program zajęć wychowania fizycznego składały się gimnastyka, gry i zabawy ruchowe, a po ich opanowaniu gry sportowe. Zakładano, że każdy członek organizacji powinien zdobyć Państwową Odznakę Sportową. Najczęściej uprawianym sportem były marsze (włącznie z tym najważniejszym szlakiem I Kompanii Kadrowej Kadrówki), ale i inne rozwijały się nie mniej prężnie. Istniało w tym czasie:
    - 304 kluby sportowe
    - 785 sekcji lekkoatletycznych
    - 344 sekcji piłki nożnej
    - 263 sekcji narciarskich
    - 27 sekcji kajakowych
    - 18 sekcji żeglarskich
    - 10 sekcji motocyklowych
    - 4 oddziały lotnicze
    Oczkiem w głowie Komendy Głównej była poczta gołębiarska, którą zajmowali się Strzelcy.
    Powodem zorganizowania przysposobienia zawodowego rolniczego był fakt posiadania w swoich strzeleckich szeregach ponad 80% młodzieży pochodzącej ze wsi, synów drobnych rolników. Komeda Główna doceniając zainteresowanie strzelców sprawami rolnictwa i rozumiejąc, jakie znaczenie ma dla państwa podniesienie kultury rolnej, postanowiły dokształcić zawodowo strzelców synów rolników. Prace podjęto w tym kierunku w 1929r. Organizowano również przy oddziałach strzeleckich warsztaty ślusarskie, szewskie, stolarskie i inne. Dzięki tak szeroko prowadzonej działalności Związek stał się bardzo prężną organizacją.

Marsze Szlakiem I Kompani Kadrowej

   Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918r. dla uczczenia wymarszu I Komapni Kadrowej z miejsca koncentracji w Oleandrach w Krakowie do Królestwa Polskiego, na wniosek byłych żołnierzy tej kompanii, postanowiono czcić ten czyn corocznym Marszem wiodącym z Krakowa do Kielc. W 1922r. w ramach I Zjazdu Legionistów w obecności J.Piłsudskiego zorganizowano przemarsz z krakowskich Oleandrów do Michałowic. Pierwszy marsz na całej trasie (Kraków-Kielce) odbył się w 10 rocznicę czynu tj. w 1924r. W I Marszu wzięło udział 7 drużyn strzeleckich. Rok później 14, a w 1926r. już 71 drużyn marszowych. Oficjalnym organizatorem wszystkich marszy w okresie międzywojennym był Związek Strzelecki. Marsz był jedną z najważniejszych imprez paramilitarnych Polski. Miał charakter elitarny. Uczestniczyły w nim tylko te drużyny wojskowe i strzeleckie, które w sposób szczególny wyróżniały się podczas służby w jednostkach i pracy śródrocznej swojej organizacji. Do 1939r. odbyło się 15 marszy. W 1934r. z uwagi na powódź w Małopolsce, Marsz został odwołany. Wszystkie miały charakter sportowo-obronny i odbywały się w ciągu 3 dni. 
   Ciekawy przebieg miał ostatni 15 Marsz Szlakiem I Kompani Kadrowej, w której uczestniczyła rekordowa liczba patroli 159. Według obowiązującego regulaminu w klasyfikacji ostatecznej brana była pod uwagę sprawność marszowa, wykazana w trzech etapach dziennych na odcinkach kwalifikacyjnych i końcowych oraz próba sprawności strzeleckiej, przeprowadzona na strzelnicy w Tokarni pod Chęcinami w strzelaniu do sylwetek. Do sprawności marszowej zaliczano: formę, postawę i dyscyplinę marszową oraz czas uzyskany na trzech odcinkach finiszowych marszu. Sprawność strzelecką demonstrowały patrole podczas strzelania do sylwetek O z odległości 100 metrów, przy czym każdy zawodnik oddawał w ciągu regulaminowego czasu 5 strzałów. Startowano w trzech kategoriach:
    - klasa pierwsza formacje wojskowe
    - klasa druga przedpoborowi grupa A i poborowi grupa B
    - klasa trzecia organizacje sportowe bez broni
     Jednym z uczestników Marszu był patrol z Ostrowca Świętokrzyskiego (triumfator 14 Marszu), który składał się z wszechstronnie wysportowanych zawodników z dowódcą Śliwińskim (mistrzem Polski w chodzie na 50 km) na czele. Mimo zajęcia II miejsca zasłużyli sobie w pełni na pochwałę za dyscyplinę i przestrzeganie regulaminu marszu, o co szczególnie dbał ich opiekun i trener Lucjan Zajda, pod którego okiem patrol ćwiczył od dwóch lat. Przygotowania do marszu drużyna z Ostrowca rozpoczynała w dniu, na  7 miesięcy przed startem. Plan przygotowań oparty był na zasadach opracowanych przez trenerów Polskiego Związku Lekkoatletycznego. Już w okresie zimowym, oprócz gimnastyli strzelcy z Ostrowca odbyli kilka marszów na 10 kilometrów w okolicach Gór Świętokrzyskich i kilka biegów narciarskich. W pierwszych dniach wiosny trenowano marsze szosowe i ćwiczono dwa razy w tygodniu na boisku sportowy, co dwa tygodnie organizowano marsz dwudniowy na dystansie 100 kilometrów w powiecie opatowskim. Strzelectwo ćwiczono, dzięki pomocy Komendy Powiatowej Policji, na strzelnicy małokalibrowej. Jest to ciekawy przykład wysokiego poziomu szkolenia w ostrowieckim Strzelcu.





Uczestnicy Marszu Szlakiem "Kadrówki" I-go plutonu Z.S. "Strzelec" OSW Kielce

1. Drużynowy Tadeusz Woś 
2. Drużynowy Adam Bąk
3. Strzelec Ryszard Jakus
4. Strzelec Artur Bąk
5. Strzelec Artur Dziczkowski
6. Strzelec Krzysztof Marczak
7. Orlak Daniel Woś
8. Orlak Seweryn Młodawski 
9. Orlak Tomasz Matysek (został zaprzysiężony w Szewcach)

    Rozkazem Komendanta Głównego Zawiązku Strzeleckiego "Strzelec", wszystkim uczestnikom Marszu Kadrowego zawnioskowano o podniesienie stopni o jeden stopień. 
  Podczas Marszu Kadrowego na moście w Białogonie Komendant Marszu, z-ca Komendanta Głównego Michał Wnuk zdjął (zawiesił) w obowiązkach dotychczasowego d-ce Oddziału Kielce p.Myszkowskiego, a obowiązki polecił pełnić st. sierżantowi T. Woś (który to obowiązków nie przyjął).

   8.08.1993r. - udział we Mszy Rocznicowej Rozbicia Więzienia UB przez Oddział AK Antoniego Hedy "Szarego".
Związek Strzelecki "Strzelec" OSW reprezentował Oddział Kielce, dowodzony przez drużynowego Tadeusza Woś (udział wzięło 16 Strzelców i Orlaków). Uczestników Marszu Szlakiem "Kadrówki" reprezentował poczet Sztandarowy Marszu Kadrowego oraz dwa Sztandary Strzeleckie z Warszawy i Poznania. Był też pluton z Marszu Kadrowego, który to przyprowadził z-ca Kom. Głównego Michał Wnuk. Zaskoczeniem a zarówno miłą niespodzianką było pojawienie się grupy z Warszawy z Komendantem Głównym Wiesławem Gęślickim, który to w skromny sposób, ubrany w mundur moro Strzelca, nie zwrócił uwagi na siebie.




Marszałek Józef Piłsudski Twórca Niepodległości Polski 1867 - 1935





Józef Piłsudski w maciejówce



J.Piłsudski w mundurze strzeleckim. Rok 1914



"Parasol"



Orzełek legionowy - projekt Czesława Jarnuszkiewicza





















Zamordowany za Naród i Prawdę



"Naród nie dał się zniszczyć - uczył ks.J.Popiełuszko - mimo rozbiorów, przegranych powstań i Sybiru, mimo wynaradawiania, rusyfikacji i Kultukampfu, bo miał mocno zapuszczone korzenie w poprzednich wiekach dziejów ojczystych. Nie dał się zniszczyć bo żywił się historią i kulturą poprzednich wieków".
(25-09-1983r.)




"Jesteśmy spadkobiercami tych, którzy ust swoich nie zamknęli, gdy chodziło o ważne sprawy narodu. Dlatego i my zamykać ust nie możemy, gdy idzie o wychowanie młodego pokolenia, które w niedalekiej przyszłości na swoich barkach poniesie los Domu Ojczystego". 
(26-02-1984r.)